Dita e Verës dhe Ballokumet: Historia, Tradita dhe Simbolika e një feste shqiptare
Një festë që bashkon traditën, historinë dhe kuzhinën shqiptare, ku ballokumet e Elbasan mbeten simboli më i njohur i Ditës së Verës
Dita e Verës është një festë tradicionale unike shqiptare, e cila festohet çdo 14 mars dhe shënon fillimin e pranverës sipas kalendarit të lashtë ilir. Me origjinë pagane, kjo ditë ka rrënjë mijëvjeçare në Elbasan dhe tani është festë kombëtare, duke simbolizuar ringjalljen e natyrës dhe mbarësinë.
Historia dhe legjenda
Festimi daton që para krishterimit, i lidhur me tempullin e Zanës së Malit (perëndeshë e gjuetisë dhe natyrës) pranë Shkumbinit. Në kalendarin e vjetër me dy stinë (dimër-verë), 14 marsi shënonte daljen e Zanës dhe fillimin e vitit të ri. Edhe gjatë komunizmit, Elbasani e ruajti si festën më të madhe, transmetuar brez pas brezi.
Ballokumet: Simboli kulinar
Ballokumet janë ëmbëlsira tradicionale që përgatiten kryesisht në Elbasan dhe konsiderohen pjesa më karakteristike e festës. Sipas traditës, ato përgatiteshin vetëm një herë në vit, pikërisht për Ditën e Verës, dhe receta ruhej me kujdes nga gratë e familjes.
Përgatitja: Brumi hidhet me lugë në tepsi të nxehtë, piqet deri marrim ngjyrë të artë.
Kuptimi: Simbol i bollëkut; shkëmbehen me të afërm e miq si shenjë mbarësie.
Variacione: Në Elbasan shtohet kanella ose portokall, shërbehet me qumësht ose kos.
